ALTIN 458,62
DOLAR 7,6604
EURO 8,9115
BIST 1.124
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İzmir 27 °C
Parçalı Bulutlu

Yahşi Bey Külliyesi – Kamanlı Camii – Muammer Argün

22.01.2012
287
A+
A-
Reklam

 

Yahşi Bey Külliyesi- Kamanlı Camii

“Yaşadıkları şehrin tarihini bilmeyenler,

o şehri sadece tüketirler.”

 

Klazomenia’dan, Urlaya..  Geçmişten, günümüze..  İçinde yaşadığımız yeri, çevremizi ne kadar tanıyoruz?

 

Ata yadigarı yarı yıkık ya da çok azı restore edilmiş bir yapının eski görkemli dönemini merak ettik mi?  Haydin öyleyse, kısa bir Kamanlı semti turu yapalım.

 

Malazgirt Savaşından sonra, 1080 yıllarında Çaka Bey tarafından İzmir yöresi ile birlikte Urla da Selçuklu topraklarına katılmış. Çaka Bey’in kurduğu beylik dağıldıktan sonra yöre, bir süre daha Bizans’ın egemenliğine geçmiş. Anadolu Selçuklularının yıkılmasından sonra Aydınoğullarının yöreye hakim olduğu biliniyor. Urla, Aydınoğulları Beyliği ile 1330`lu yıllarda yeniden Türk egemenliğine giriyor.  Nihayet Sultan II. Murat zamanında, 1425-1426’da Osmanlı topraklarına dahil oluyor.

 

YAHŞİ BEY KÜLLİYESİ

 

İşte Urla’yı Osmanlı topraklarına katan II. Murat’ ın komutanlarından Halil Yahşi Bey, fetihten sonra kendi adıyla, o dönem önemli bir yerleşim yeri olan Kamanlı semtinde bir camii, bir Türk hamamı, bir sübyan mektebi, iki çeşme ve bir hazireden (gömüt yeri) oluşan bir vakıf kuruyor.  Eserlerin yapımı 14. yüzyılın başlarından, 15. yüzyıl ortasına kadar devam ediyor. Bu gün yapıtlardan, sadece Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından restore edilen ve bu yıl yeniden ibadete açılan Kamanlı Camii dışında diğerleri harabe görünümünde. İşte vakıfın en önemli eseri Kamanlı Camii’den başlayalım.

 

KAMANLI CAMİİ

 

Anadolu’da ikinci yarım kubbeli eser  olması nedeniyle ayrı bir özellik  taşır. (İlk örneği yine Yahşi Bey tarafından Tire’de yaptırılan Yeşil İmaret imiş.)

Yahşi Bey Külliyesi’nin XIV. yüzyıl başlarından XV. yüzyıl ortalarına kadar uzanan bir zaman dilimi içerisinde inşa edilmiş olduğu düşünülmektedir. Urla Kamanlı mahallesi 1528 ile 1575 yılları arasında nüfusu artış gösteren önemli bir yerleşim alanı olmuştur. Dolayısıyla XVI. Yüzyılda oldukça önemli bir nüfus barındıran beldenin bu tarihlerden önce kurulmuş olduğu varsayılmaktadır. Kamanlı Köyü 1528 ve 1575 tarihli tahrirlerine göre 1528 tarihinde köyün nüfusunun 927, 1575 tarihinde 1500 olduğu belirtiliyor.

Camii restorasyonu sırasında çökme ve çatlakları gidermek için dokuz noktada zemin güçlendirmesi yapılmış ve çatlaklar eposi yapıştırıcılarla doldurulmuştur. Bölge 1. derece deprem kuşağında olduğundan yapıdaki oturma, oluşabilecek çatlaklar ve taş duvarlardaki nemlenme oranı devamlı izlenmelidir. Minarenin şerefe üstü depremden değil, 20. yüzyılda fırtına nedeniyle yıkıldığı belirtilmektedir. Kuruluş savaşı döneminde bölgede yerleşik Rumları göçe zorlamak için atılan bir obüsle minarenin yıkıldığına dair bir de söylenti var..

 

 

KAMANLI HAMAMI

 

Osmanlı dönemi hamam mimarisinin küçük yerleşmelerde örneklendiği bir yapıda Kamanlı Hamamıdır. Yapıda ana yapı malzemeleri taş, tuğla ve bağlayıcı olarak kireç harcıdır. Duvarlarda

dikey yükleri dağıtmak için ahşap hatıllar kullanılmıştır. duvar köşelerinde ve giriş cephelerinde devşirme kesme taş görülür. Duvar yüzeyleri dışta sıvasız, içte kireç ve horasan sıvalı, üst örtüyü oluşturan tonoz ve kubbelerin iç ve dış yüzeyleri horasan sıvalıdır. Su, ısıtma ve aydınlatma sistemine ait terrakotta künkler, hamamlarda kullanılan yapı malzemeleri arasında yer alır.

Kamanlı Hamamı (Yahşi Bey Hamamı) kaba yonu taş /almaşık örgülü bir yapıdır.

Bu gün malesef harabe görünümündedir. Burası özgün mimarisinde restore edilip, kültür sanat faaliyetlerinde kullanılabilir.

Reklam
Yasemin Tutal
BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.