ALTIN 473,84
DOLAR 7,8261
EURO 9,1376
BIST 1.121
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İzmir 30 °C
Parçalı Bulutlu

İpe Un Serilen Yer Bulundu

09.05.2013
1.352
A+
A-
İpe Un Serilen Yer Bulundu
Reklam

İzmir’in Urla ilçesindeki Karantina Adası’nda bulunan Tahaffuzhane, sadece sağlık koruma yeri olarak değil, burada yapılan rutin işlemlerinin deyimleşmesiyle halk diline de katkı yapmış.
Sıkça kullanılan deyimlerimizden ‘İpe Un Sermek’in kaynağı ortaya çıktı.İzmir’in Urla ilçesindeki Karantina Adası’nda bulunan Tahaffuzhane, sadece sağlık koruma yeri olarak değil, burada yapılan rutin işlemlerinin deyimleşmesiyle halk diline de katkı yapmış.İzmir İl Sağlık Müdür Yardımcısı Dr. Ali Iravul’un Tahaffuzhane hakkında yaptığı araştırmalarda ‘İpe Un Sermek’ deyiminin kökeninin Urla Tahaffuzhanesi olduğu öğrenildi.Edinilen bilgiye göre; 18 ve 19. Yüzyıllarda deniz yolu ile Anadolu’ya giriş ve çıkışlarda gemilerin, mürettebatın, yolcu ve yüklerinin sağlık kontrolü için Urla Tahaffuzhanesi’ ne mutlaka uğramaları, sağlık kontrol ve gerektiğinde tedavi edilmeleri gerekiyormuş.Mutat karantina işlemleri kapsamında bir gemi limana girmeden salgın / bulaşıcı hastalık, fare ve sair haşerat açısından sağlık görevlilerinde bir incelemeye ve raporlamaya tabi tutulmaktaymış.Usule göre, gemi limana girmeden, uygun bir açıklıkta bekletilir, gemiye bir sağlık / muayene memuru yollanırmış.Memur gemiyi ve mürettebatını salgın, bulaşıcı hastalık olasılıkları, fare ve diğer zararlı haşerat mevcudiyeti olasılığına göre inceleyip, temiz olduğuna dair belge düzenlemeden, gemi limana giremez, karaya yanaşamaz ve malını boşaltamaz, ya da yükleyemezmiş. Bu sürenin uzaması, çeşitli mevzuat hükümlerine göre muhtelif harç, resim ve vergi ödemeleri ile masrafların artmasına ve eğer işlemler ivedilikle yapılmaz ise zaman kaybına yol açabilirmiş. Eskiden beri dünyanın hemen her yerinde gemilere bu amaçla gelen muayene memurlarına, rüşvet kabilinden olmasa da ufak tefek bir armağan verilerek, onların hoş tutulmaları denizcilik uygulamalarına alışılmış bir durummuş.Çünkü aslında usulüne uygun kontrolleri takiben gemiye ve mürettebata temiz raporu vermek bu memurun uzmanlık, sorumluluk yetkisindeymiş. İşlemler yapıldıktan sonra iş ‘fare ve haşerat’ konusuna gelince, muayene memurları genellikle gündüzleri ve ortaklıkta insanlar dolaşırken fare ve haşeratı göremeyecekleri için, dışkılarını ararlarmış. Rutin işlemlerde, dışkı ve atıkların, ya da bunların varlığını gösterecek başka izlerin bulunmaması ve genel hijyen kurallarına tam olarak uyulduğu görüldüğünde, bu temiz raporu, bizzat muayene memuru tarafından verilip, geminin yoluna devamı sağlanırmış. ANCAK! Muayene memuru ikna olmadığını belirtirse, uygulanan yöntem şuymuş: Geminin ambarlarına ve muhtelif yerlerine birbirine paralel ipler gerilir, üzerine ‘un serilir’ ve en az (ya da memur ikna olana kadar) bir ya da birkaç gece gemi olduğu yerde bekletilirmiş. Her sabah memur gemiye gelir, ipleri ve üstündeki unu kontrol ederek, olası izlerden gemide fare ya da haşerat olup olmadığını değerlendirmeye çalışılırmış. İşte bu yöntemin istismarı ile ‘işin geciktirilmesi, engellenmesi’ anlamında ‘ipe un sermek’ deyimi halk dilinde böylece yayılmış.

Bu işlemin ve uygulamanın, zamanında en önemli ticaret limanlarından biri olan İzmir’ deki karantina kontrol merkezi olarak ‘Urla / Tahaffuzhane’ de’ yapılıyor olması, söz konusu deyimin de burada doğup, zamanında sıkça kullanılıyor olmasına yol açmış.

Kaynak: Pencere Haber

Reklam
Yasemin Tutal
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.