ALTIN 476,82
DOLAR 7,8257
EURO 9,2019
BIST 1.123
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İzmir 30 °C
Parçalı Bulutlu

Genetik Teknolojisinin Etik Yönü

03.03.2012
413
A+
A-
Reklam

 

SEÇİL FİDAN 

       Genetik teknolojisi birçok alanda uygulama alanı bulmuştur ve sağlıklı sonuçlar elde edilmesine karşın, bütün bu projeler günümüzde birçok soru ve problemleri beraberinde getirmiştir. Genetik test ile elde edilen bilgiler nasıl korunmalıdır? Genetik test yaptırmaya karar vermeden önce insanlar neyi bilmelidir? Genetik ayrımcılık nasıl sınırlandırılmalı ve önlenmelidir?

Özellikle insanlar; klonlama ve insan genom projeleriyle (HGP) ilgili ikilem oluşturmuşlardır. Klonlamayı savunanlar; hastalıkların tedavisi, organ nakli, tedavi amaçlı klonlama, çocuk sahibi olmayanlara bu imkanın verilmesi gibi konularda klonlamanın tüm sorunları ortadan kaldıracağını ifade etmektedir. Bundan başka, klonlama ile genleri değiştirilerek ortama uygun hale getirilen bitki ve hayvanlar çoğaltılarak açlık sorunu ortadan kaldırılabilecek, soyu tükenen hayvanların sayıları klonlama ile arttırılabilecektir. Klonlamayı reddedenler ise; klonlama etiğinin oluşturulup yasalarla uyulması zorunlu hale getirilse dahi, birçok çalışmanın önüne geçilemeyeceğini ve ortaya çıkacak felaketlerin engellenemeyeceğini ifade etmektedir.

İnsan Genom Projesi de 2003 yılında tamamlandıktan sonra dikkat çeken araştırma alanlarından bir tanesi etik, yasal ve sosyal konuların incelenmesidir. Bu araştırmaların tümü ELSI programıdır. Amerikan Enerji Bakanlığı ve sağlık Enstitüsü yılda yaklaşık 10 milyon doları ELSI’ ye aktarmaktadır. Bu program, politikacılara ve kanun yapıcılara genetik testlerin yararlı kılınmasını sağlayacak, potansiyel zararını azaltacak ya da ortadan kaldıracak önerilerde bulunmakla yükümlüdür.

Etik, sosyal ve yasal konular denildiğinde insan haklarının da göz önünde bulundurulması gerekir. Genler, gen parçaları, gen testleri, kök hücreler… Bunların patentlenmesi ne derece mümkündür? Dünyada yasalar gereği buluşların patentlenebilirliğini 4 kriter belirler. Bunlar: ‘faydalı’, ‘yeni’, ‘yaratıcı’ olmak ve ‘yeterlik’ kriteridir. DNA ile ilgili patentler genellikle Amerikan Patent ve Marka Ofisi, Avrupa Patent Ofisi ve ya Japonya Patent Ofisi’ nde gerçekleşmektedir. 2010 yılı itibariyle 3 milyonu aşkın genomla ilgili patent uygulaması olmuştur. Amerika’da kabul edilene kadar patent uygulaması gizlidir, bu nedenle hangi gen dizilerinin patent uygulamalarından geçtiğini bilmek imkansızdır. Kamu veri tabanlarından dizileri kullananlar gelecekte bu dizilerin özel bir şirket tarafından patentlenmiş olma riskiyle karşı karşıyadır.

Kısacası; genetik teknolojisinin etik, sosyal ve hukuksal yönü bilim adamları, hukukçular, sağlık görevlileri, ahlak bilimcileri ve tüketiciler tarafından incelemeler yapılıp, çeşitli politikalar üretilmektedir. Ülkemizde de genetik çalışmalarının yavaş ilerlemesi ve yetersiz kalması sebebiyle bu konu bana göre ülkemize çok uzak durmaktadır. İleride bu konunun sonuçlarını dünyada gördüğümüz gibi Türkiye’ye nasıl yansıyacağını da hep birlikte göreceğiz. Bilimin gelişmesinde gen teknolojisinin olumsuz sonuçlarının en az olması ise en büyük dileğimdir.

Kaynaklar:

       www.hukuki.net, Genetik ( Klug- Clummings) Palme Yayıncılık, www.wikipedia.org, Yaşamın Şifresi:İnsan Genom Projesi( ODTÜ Yayıncılık)

 

 

 

 

Reklam
Yasemin Tutal
BİR YORUM YAZIN
ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM
  1. Merve dedi ki:

    Secil hanim,
    Yazinizi ilgiyle okudum ve cok begendim.Insallah ulkemizdede genetik calismalar hizla artar ve basari saglanir.Siz de guzel yazilariniza
    kendi ulkemizden ornekler katarak zenginlestirebilirsiniz.
    Yazilarinizin devami merakla bekliyorum.Kolay gelsin