yarimada.org yarimada.org yarimada.org
yarimada.org yarimada.org yarimada.org
6 Temmuz 2020 Pazartesi
SON HABERLER
TÖKEZLEME TAŞLARI

TÖKEZLEME TAŞLARI

Hayatımız boyunca yaşadığımız veya şahit olduğumuz toplumsal olaylara olayın olduğu anda duyarlılıkla tepki versek de bir süre sonra unutuveririz. Ta ki bir oluş, bir ses, bir resim o olayı bize anımsatana kadar. Ancak anımsadığımız anda , ilk yaşadığımız duyarlılığı ya da acıyı hisseder miyiz? Nazan Öztürk’ün yazısını okuyunca bu satırlardan güzel hatırlatma olmaz diye düşündüm. iyi okumalar. Yasemin Tutal

Nazan Öztürk

Sanatçı Gunter Demnig, Tökezleme Taşları’nı imal etmeye başlayalı 20 yıldan fazla oldu. Bu süre içerisinde Avrupa’nın pek çok şehrine ve elbette Berlin’e çok sayıda Tökezleme Taşı yerleştirildi ve bunların 2019 yılı sonu itibarıyla sayısı 75 bine ulaştı.

Berlin’e ziyarete gelen arkadaşlarıma şehrin dünyaca ünlü müzeleri ve galerilerinin yanı sıra özellikle Holocaust Anıtı ve Yahudi Müzesi’ni de gezmelerini tavsiye ederim. Şehrin kültür hayatını derinden etkilemiş Yahudi cemaatine ait izleri sürmek Berlin’i eksiksiz tanımanın yollarından biridir. Bu anıtların yanında Berlin ziyaretçilerinin çok sık karşılaştıkları Tökezleme Taşları da hatırlama kültürünün bir parçası olup, şehrin geçmişi ilgili önemli ipuçları taşıyan eserlerdir.

Aleida Assmann, Almanya’nın Nazi rejimini yorumlayışının özellikle Berlin Duvarı’nın yıkılmasından sonra önemli bir değişikliğe uğradığını yazar.[1] Bu dönem kötülüklerle dolu geçmiş ile hesaplaşmanın ve yeni bir hatırlama kültürünün temellerinin atıldığı bir dönem olmuştur. Hatırlama kültürünün şehirlerdeki izdüşümü sanat eserlerinde ve yeni kurulan müzelerde de görülmeye başlanır. İşte bu dönemin ruhunun etkisiyle olsa gerek G. Demnig Tökezleme Taşları adını verdiği projesini hayata geçirir. İlk taş, Nazilerin Sinti ve Roma deportasyonunu ilan ettikleri günün 50. yılına denk gelen tarihte, 16 Aralık 1992 tarihinde Köln’de belediye binasının önüne yerleştirilir. Daha sonra Avrupa’nın birçok şehrinden Tökezleme Taşı talepleri gelecektir.

Bu taşlar Nazi döneminde (1933-1945) sürülen, toplama kamplarına gönderilen, öldürülen, intihara veya ötenaziye sürüklenen Yahudi, Sinti-Roma, homoseksüel, komünist, Yehova Şahidi veya rejim tarafından marjinal gruplar olarak tanımlanan dilenciler, alkolikler, fahişeler gibi Nazi kurbanları için yerleştiriliyor. Boyutları 96 x 96 x 100 mm olan bu taşlar kaldırıma veya Nazi kurbanlarının bir zamanlar ikamet ettikleri evlerin girişine konuluyor. Taşın üzerindeki pirinç levhaya isimlerinin yanı sıra biliniyorsa doğum-ölüm tarihleri ve nerede öldüğü yazılıyor.

Sanatçı G. Demnig, toplama kamplarında tek bir numara ile fişlenen bu insanların isim ve soy isimlerinin taşlara yazılmasını, insanlık onurlarının iadesi olarak açıklıyor. Taş üzerindeki yazılı bilgileri okumak için eğilmek, bu insanlık dışı muamelelere maruz kalmış kurbanlara gösterilen saygının da ifadesi aynı zamanda.

Tökezleme Taşları özel bağışlarla finanse ediliyor. Yağmur ve çamurla kirlenen taşlar bakımlarını üstlenenler tarafından düzenli olarak temizleniyor ve parlatılıyor. Bu taşlarla sizi fiziken değil fikren ‘tökezletmek’ ve böylelikle Nazilerin akıl almaz caniliklerine maruz kalmış insanların yaşadıklarını düşünmeniz amaçlanıyor.

[1]https://www.deutschland.de/de/topic/politik/deutschland-europa/kultur-des-erinnerns

Daha fazla bilgi için:

http://www.stolpersteine.eu/start/

https://www.stolpersteine-berlin.de/en

https://www.stolpersteine-berlin.de/en/project/literatur

Hakkında Yasemin Tutal

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*